نقش سیستم قفسه بندی در کاهش ضایعات انبار

نقش سیستم قفسه بندی در کاهش ضایعات انبار

مقدمه

یکی از بزرگترین مسائل انبار خراب شدن و آسیب دیدن کالاها و اقلام ذخیره شده است و همواره این احتمال وجود دارد که در عملیات انبار مواد ذخیره شده آسیب ببینند. دیده شده است که استفاده از سیستم نامناسب نگهداری و ذخیره سازی مواد منجر به سقوط و آسیب دیدن صدها و شاید هزاران قطعه شده است که در بسیاری از موارد باید آنها را جمع کرد و دور ریخت. این امر سرمایه و درآمد کسب و کار را از بین خواهد برد. از مهم ترین کاربردهای سیستم های قفسه بندی کمک به نگهداری کالاها و کاهش ضایعات انبار است.

رابطه ذخیره سازی بلوکه ای و ضایعات انبار  

ذخیره سازی بلوکه ای یا پشته ای قدیمی ترین و معمولی ترین شکل ذخیره سازی و نگهداری مواد است که در آن اقلام بر روی پالت و در سطح افقی انبار نگهداری می شوند. در این سیستم کالاها به صورت مستقیم بر روی هم و تا ارتفاعی قرار می گیرند که پایداری ذخیره سازی حفظ شود. این ارتفاع را عوامل مختلفی مانند وزن بار، ثبات بار، شرایط پالت، محدودیت ایمنی، شرایط محیطی و نوع ماشین جابجایی کالا و غیره تعیین می کند. ذخیره سازی بلوکه ای نه تنها برای انبارهای مواد اولیه، کالای در جریان ساخت و انبار محصولات در شرکت های تولیدی مورد استفاده قرار می گیرد بلکه در هر انباری مانند انبارهای فروشگاه ها، خرده فروشی ها و انبارهای عمومی نیز استفاده می شود.

   در سیستم ذخیره سازی بلوکه ای عوامل زیادی در نظر گرفته می شود تا مکان هر پالت در انبار و ظرفیت بارگیری آن را مشخص سازد. این واقعیت که انبارش کالاها به شکل بلوکه ای فقط برای روش بارگیری آخرین ورودی – اولین خروجی طراحی شده است، مفید بودن آن را محدود می کند. در روش بلوکه ای احتمال ضایعات محصولات و مواد اولیه بالا است زیرا:

  1.  ممکن است برای برداشتن کالایی که در زیر پشته است، زمان زیادی صرف شود و جا به جایی هایی که در این میان رخ می دهد، به کالاها آسیب وارد کند.
  2. اگر این روش برای ذخیره سازی اقلامی به کار رود که با جا به جایی دستی بر روی پالت حمل می شوند، خم و راست شدن هایی که برای کارکنان انبار در این راستا اتفاق می افتد، منجر به ایجاد خستگی و کاهش تمرکز آنها می شود و امکان خراب کاری و آسیب رسیدن به کالاها افزایش می یابد.
  3. اگر کالاها به صورت مناسب بر روی پالت چیده نشده باشند یا پالت ها بیش از اندازه بارگیری شوند، خطر سقوط و آسیب دیدن آنها وجود دارد. همچنین در صورت عدم توجه احتمال برخورد کارکنان انبار و ماشین آلات جا به جایی مانند لیفتراک به پالت ها و سقوط کالاها زیاد است.

در روش بلوکه ای کردن کف انبار ممکن است نشست کند چون در یک مساحت کوچک به ابعاد پالت، موادی با وزن زیاد انبار شده اند.

قفسه بندی راهی مناسب برای کاهش ضایعات انبار

با توسعه کسب و کارها و افزایش ظرفیت انبارها در بسیاری از موارد ذخیره سازی بلوکه ای نمی تواند همگام با عملیات انبار پیش برود و مدیریت موجودی ها و انبار را با مشکل مواجه می کند. زمانی که یک سیستم قفسه بندی مناسب برای انبارهای مواد اولیه، کالای در جریان ساخت و محصول را پیاده می کنید، این سیستم به همراه خود نظام نامه ای خواهد آورد که تمام جنبه های مربوط به عملیات انبار شامل مشخصات انبار و ویژگی مواد انبارش، ایمنی، نوع بارگذاری، محافظت و آموزش کارکنان، ارگونومی انبار، تعمیر و نگهداری تجهیزات و قفسه ها را در نظر گرفته و حتی کوچک ترین مسائل مربوط به قفسه ها مانند نورپردازی انبار را از قلم نیانداخته است.

   سیستم قفسه بندی، ضایعات مواد را در انبارها کاهش می دهد. برخی از دلایلی که می توان در این زمینه نام برد عبارتند از:

  1. ایمنی مواد اصل مهمی است که در تجزیه و تحلیل های مربوط به تهیه پلان انبار، تولید، نصب و خدمات پس از فروش سیستم قفسه بندی در نظر گرفته می شود و به کاهش حوداث انبار مانند سقوط بار و ایجاد ضایعات کمک می کند.
  2. مطابق با شرایط انبار و ویژگی های مواد انبارش قفسه ها به گونه ای انتخاب می شوند که در این مواد تغییری ایجاد نکنند. بنابراین منجر به کاهش ضایعات انبار می شوند. برای مثال استفاده از قفسه بندی فولادی و ضد زنگ در سردخانه های مواد غذایی که میزان رطوبت محیط بالا است، باعث می شود تا کیفیت غذاهای یخ زده حفظ شود.
  3. در ساختن قفسه ها اصول ارگونومی مد نظر قرار می گیرند. بنابراین  قفسه ها میزان آسیب های وارد شده به مواد انبارش را که ناشی از خستگی نیروی انسانی است، کاهش می دهند.
  4. چه روش جا به جایی بار در آنها دستی باشد و چه با ماشین، سیستم قفسه بندی مطابق با نیازهای جا به جایی مواد طراحی می شود و با کاهش میزان جا به جایی ها ضایعات مواد را به حداقل می رساند. برای مثال قفسه بندی پالت راک انتخابی امکان دسترسی در لحظه به یک کالای مشخص را فراهم می کند، بدون اینکه نیاز به جا به جایی کالاهای دیگر باشد.
  5. برای جلوگیری از برخورد ماشین آلات به قفسه ها تدابیری اتخاذ شده است مانند نصب محافظ در جلوی قفسه ها. این تدابیر احتمال آسیب دیدگی ستون ناشی از برخورد لیفتراک را کاهش می دهند.
  6. در نظام نامه قفسه بندی انبار برنامه های مدون تمیز کاری و نظافت انبار، آموزش کارکنان در زمینه های رعایت نکات ایمنی، نحوه کار با قفسه ها (بارگیری و بارگذاری)، چگونگی استفاده از ماشین آلات حمل و نقل و نگهداری و تعمیر این ماشین ها توضیح داده شده است. برنامه تعمیرات و نگهداری سیستم قفسه بندی و گزارش های بازرسی و انجام ممیزی نیز از جمله مستندات این نظام نامه است. همه این عوامل دست در دست هم یک انبار صنعتی ایمن با کارایی بالا ایجاد می کند که در آن تلاش می شود تا عملیات انبار حداقل ضایعات را در مواد اولیه، کالای در جریان ساخت و محصول نهایی تولید کند.

   هر چند هیچ سیستم قفسه بندی نمی تواند احتمال آسیب رساندن به مواد را به صفر برساند اما در مقایسه با روش بلوکه ای ضایعات مواد انبارش در آن کمتر است و از این راه بهره وری انبار را افزایش می دهد. همچنین سرمایه ای که برای نصب و اجرای این سیستم مصرف می شود به مراتب بیشتر از ذخیره سازی با روش بلوکه ای کردن است اما مزایای قفسه ها آن قدر زیاد است که این سرمایه گذاری را در بلند مدت به شما پس خواهند داد اگر بدانید که چگونه آنها را مدیریت کنید.