قفسه بندی

قفسه بندی

تعریف قفسه

قفسه هر وسیله ای است که به صورت طبقه طبقه از جنس های مختلفی همچون چوب، فلز و پلاستیک ساخته می ­شود و برای نگهداری لوازم فروشگاهی، کتابها، دفاتر و اسناد و ... به کار می­رود و قابل استفاده در کتابخانه ها، فروشگاه ها، انبارها، منازل مسکونی، سازمان های دولتی و خصوصی، موسسات تجاری و شرکتها می ­باشد.

صنعت قفسه بندی

صنعت قفسه بندی که از آن به عنوان سیستم های نگهداری مواد و کالا نیز یاد می­شود، به منظور دسترسی آسان به مواد و کالا، نظم دهی و طبقه بندی محصولات و کالاهای مختلف، به حداقل رساندن میزان خسارت ناشی از چیدمان نامناسب کالاها و محصولات، کنترل موجودی با سرعت و دقت بسیار، استفاده بهینه از فضاهای محدود و سرعت بخشی به نقل و انتقال کالاها و محصولات مورد استفاده قرار می­ گیرد و با توجه به حیطه کاربرد، فضای مورد استفاده و نیاز کاربران به صورت ثابت و پویا اجرا می ­شود

در قفسه بندی متحرک که در ساخت آن از فناوری الکتریکال و مکانیکال بهره گرفته می­ شود، امکان جداسازی و جابجایی هر کدام از قفسه ها وجود دارد اما در قفسه بندی ثابت انجام این کار امکان پذیر نیست.

سیستم قفسه بندی متحرک یا پویا دارای انواع مختلفی همچون شاتل درایوین، خود برگشت، خود جریان، بایگانی متحرک، موبایل راک و خود تغذیه است و سیستم قفسه بندی ثابت نیز در انواع مختلفی همچون راهرو باریک، پالت راک( بارگذاری اقلام حجیم و سنگین توسط لیفتراک)، درایوین، کانتیلور، راک کفپوشدار سنگین( بارگذاری اقلام نیمه سنگین و سنگین به صورت دستی یا استفاده از تجهیزاتی همچون کانوایر)، کفپوشدار سبک( بارگذاری اقلام حجیم و نیمه سنگین توسط نفر)، پیچ و مهره‌ای با نبشی های سوراخ دار( بارگذاری دستی اقلام کم حجم و سبک) و دفتری ساخته و به بازار عرضه می­ شود.

لازم به ذکر است سیستم قفسه بندی را با در نظر گرفتن شیوه بارگذاری نیز می­ توان به دو شکل دیگر دسته بندی کرد و آن بارگذاری قفسه ها به شکل دستی و به شکل ماشینی می ­باشد. قفسه هایی که به شکل دستی بارگذاری می ­شوند عبارتند از: قفسه بندی مشبک، کتابخانه ای، فروشگاهی و قفسه بندی قطعات ریز( باکس پالتها) و قفسه هایی که توسط ماشین بارگذاری می ­شوند شامل قفسه بندی خود راهرو، پالت راک و قفسه بندی بازویی هستند.

کاربردهای سیستمهای قفسه بندی

هر کدام از انواع سیستم های قفسه بندی با توجه به ویژگی های خود در مکان های مختلفی همچون کارخانه ها، مکان های آموزشی، انبارها، فروشگاه ها و ... مورد استفاده قرار می ­گیرند. به طور مثال سیستم قفسه بندی مشبک که از سیستم قفسه بندی ثابت به شمار می رود، با دارا بودن ویژگی هایی همچون قابلیت تنظیم ارتفاع و افزایش یا کاهش تعداد طبقات، راحتی در نصب طبقه ها، دسترسی سریع و آسان به کالاها و محصولات و ... مناسب برای استفاده در فروشگاه ها، انبارها، منازل مسکونی، بایگانی ادارات و مغازه ها می ­باشد و یا سیستم قفسه بندی بایگانی متحرک با برخورداری از ویژگی هایی همچون قابلیت تنظیم ارتفاع، تنوع در ابعاد عمق، دهانه و ارتفاع و قابلیت افزایش و یا کاهش تعداد طبقات در مراکز آموزشی، اداری مخصوصاً در قسمت های بایگانی و آرشیو به کار می­ روند.

انواع سیستم­های قفسه بندی

همانطور که قبلاً نیز اشاره شد، سیستم ­های قفسه بندی دارای انواع مختلفی هستند که با توجه به نیاز کاربران و حیطه کاربرد، مورد استفاده قرار می ­گیرند. در این قسمت به توضیح مختصر انواع سیستم­های قفسه بندی پرکاربرد پرداخته می­ شود.

  1. سیستم قفسه بندی ثابت

سیستم­ قفسه بندی ثابت از سیستم­ های قفسه بندی پرکاربرد به شمار می­ رود و دارای انواع مختلفی به شرح زیر است:

قفسه بندی مشبک

قفسه بندی مشبک که از آن به عنوان قفسه بندی پیچ و مهره­ ای نیز یاد می­شود، یکی از انواع سیستم قفسه بندی ثابت است که برای نگهداری کالاها و محصولات کم حجم و سبک به کار می ­رود. در این نوع قفسه بندی اقلام به صورت دستی بارگذاری می­ شوند. از ویژگی ­های قفسه بندی مشبک می ­توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • با وجود طبقات متعدد امکان دسترسی آسان به کالاها و محصولات وجود دارد.

  • در رنگها و اندازه های مختلفی تولید و به بازار عرضه می شود.

  • نصب آن نیاز به تخصص ندارد و به راحتی و در کمترین زمان ممکن قابل نصب است.

  • کاربر با توجه به نیاز خود می تواند تعداد قفسه ها و نیز ارتفاع آن را تغییر دهد.

قفسه بندی مشبک که برای نگهداری و انبار کردن قطعات یدکی، ابزارآلات و ... به کار می­رود، در مغازه­ ها، فروشگاه­ ها، سازمان­ ها و منازل قابل استفاده است.

سیستم قفسه بندی ایزی رکت

سیستم قفسه بندی ایزی رکت یا همان سیستم قفسه بندی دفتری نوع دیگری از سیستم قفسه بندی ثابت است که برای نگهداری اقلام سبک و لوازم دفتری و کتابخانه­ای مورد استفاده قرار می ­گیرد. از ویژگی ­های آن می ­توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • یک قفسه بندی پیچ و مهره است.

  • امکان دسترسی آسان و سریع به اجناس وجود دارد.

  • از تنوع بسیاری در ابعاد عمق، ارتفاع و دهانه برخوردار است.

  • به کاربر این امکان را می دهد که ارتفاع طبقات و نیز تعداد آن ها را با توجه به نیاز خود تغییر دهد.

از قفسه بندی دفتری معمولاً در فروشگاه ­ها، بایگانی ادارات و منازل مسکونی استفاده می نمایند.

قفسه بندی کانتیلور( بازویی)

از قفسه بندی کانتیلور یا قفسه بندی بازویی برای نگهداری بارهای سنگین، بارهای رولی و ورقی و بارهای حجیم لوله­ای همچون ورقه ­های چوبی، میلگرد، رول­های فرش، لوله­ های فلز و ... استفاده می­ شود. در این نوع قفسه بندی اقلام توسط لیفتراک بارگذاری می ­شوند. از جمله ویژگی ­های این نوع قفسه بندی می­ توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • می­ تواند وزن بارهای مختلف را تحمل کند.

  • با توجه به این که هیچ ستونی در جلوی این نوع قفسه بندی وجود ندارد به کاربر این امکان را می­ دهد که به راحتی اقلام را در ابعاد متنوع بارگذاری نماید.

  • کاربر می­ تواند با توجه به نیاز خود ارتفاع بازوی طبقات را با فواصل 15 سانتیمتر تنظیم نماید.

قفسه بندی بازویی در انبارهای کوچک و بزرگ قابل اجرا است.

قفسه بندی پالت راک

قفسه بندی پالت راک یکی دیگر از انواع سیستم قفسه بندی ثابت، برای نگهداری اقلام حجیم و سنگین به کار می­ رود. در این نوع قفسه بندی اقلام توسط لیفتراک بارگذاری می­ شود. از ویژگی­ های آن می­ توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • امکان جابجایی ارتفاع طبقات توسط کاربر وجود دارد.

  • امکان طراحی و اجرای آن با توجه به ارتفاع و ابعاد فضا وجود دارد.

  • این نوع قفسه بندی از تنوع بسیاری برخوردار است و می تواند وزن بارهای مختلف را تحمل نماید.

از قفسه بندی پالت راک معمولاً در سردخانه­ ها و انبارهای مختلف استفاده می ­کنند.

قفسه بندی کفپوشدار سبک

قفسه بندی کفپوشدار سبک یا قفسه بندی پانل راک سبک برای نگهداری بارهای نیمه سنگین و حجیم به کار می­ رود. در این نوع قفسه بندی بارها توسط نفر جابجا می ­شوند. از ویژگی­ های آن می­ توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • امکان طراحی آن با توجه به ارتفاع فضا وجود دارد.

  • کاربر می تواند به راحتی به کلیه طبقات دسترسی داشته باشد.

  • در این نوع قفسه بندی راهروهای ارتباطی نرده، پلکان، بالابر و بالکن وجود دارد.

  • کاربر با استفاده از این نوع قفسه بندی می­ تواند سطح ایمنی انبار و کالاهای بارگذاری شده و نیز میزان نظم را به مقدار زیادی افزایش دهد.

  • امکان افزایش یا کاهش ابعاد قفسه بندی شده وجود دارد.

  • امکان قفسه بندی در حداکثر ارتفاع فضای موجود وجود دارد.

از قفسه بندی کفپوشدار سبک معمولاً در سردخانه­ ها و انبارهای مواد، قطعات یدکی و ... استفاده می­ کنند.

قفسه بندی خود راهرو( درایوین)

قفسه بندی خود راهرو که از آن به عنوان قفسه بندی درایوین نیز یاد می ­شود، برای نگهداری بارهای پالتی مورد استفاده قرار می ­گیرد. از ویژگی­ های این نوع قفسه بندی می­ توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • در این قفسه بندی راهروهای اضافی حذف شده است.

  • بارها توسط لیفتراک بارگذاری می­ شوند.

  • در این نوع قفسه بندی آخرین باری که گذاشته می­ شود، اولین بار قابل برداشت خواهد بود.

  • وجود تونل­ ها در این نوع قفسه بندی امکان تردد لیفتراک را فراهم کرده است.

از قفسه بندی درایوین معمولاً در سردخانه­ ها و انبارهای مواد و محصولات استفاده می­ نمایند.

قفسه بندی راک کفپوشدار سنگین( بالکی راک)

قفسه بندی راک کفپوشدار سنگین برای نگهداری اقلام نیمه سنگین و سنگین مورد استفاده قرار می­ گیرد. در این نوع قفسه بندی اقلام به صورت دستی توسط نفر و یا با استفاده از تجهیزاتی همچون کانوایر و چرخ دستی بارگذاری می­ شود. حرکت در بین طبقات نیز با استفاده از بالابر و پلکان امکان­ پذیر است. از جمله ویژگی­ های این نوع قفسه بندی می­ توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • دسترسی به کلیه طبقات و از این طریق دسترسی به کلیه اقلام موجود در طبقات، برای کاربر امکان ­پذیر است.

  • بارگذاری اقلام به راحتی انجام می ­پذیرد.

  • طراحی و اجرای آن در ارتفاع و اندازه­ های مختلف وجود دارد.

  • امکان قفسه بندی در حداکثر ارتفاع فضای موجود وجود دارد.

  • کاربر با استفاده از این نوع قفسه بندی می ­تواند سطح ایمنی انبار و کالاهای بارگذاری شده و نیز میزان نظم را به مقدار زیادی افزایش دهد.

از قفسه بندی کفپوشدار سنگین معمولاً در انبارهای مختلف همچون انبار مواد، انبار ابزارآلات و تجهیزات و انبار لوازم یدکی استفاده می­ شود.

  1. سیستم قفسه بندی متحرک

سیستم قفسه بندی متحرک نیز دارای انواع مختلفی به شرح زیر است:

قفسه بندی موبایل راک

قفسه بندی موبایل راک تعداد راهروها بین ردیف­ های قفسه بندی را به حداقل ممکن می ­رساند و دسترسی به کلیه پالت­ ها را بدون هیچ گونه جابجایی امکان ­پذیر می­ سازد. در این نوع قفسه بندی اپراتور با استفاده از یک ریموت کنترل راهروی مورد نظر را انتخاب و فرمان جابجایی را صادر می­ کند. با این کار راهروی مورد نظر برای گذاشتن یا برداشتن بار از طریق حرکت بلوک­ های قفسه بندی باز می ­شود.

قفسه بندی خود برگشت

قفسه بندی خود برگشت برای نگهداری بارهای پالتی با تنوع کم و حجم زیاد مورد استفاده قرار می­ گیرد. در این نوع قفسه بندی تجهیزات گذاشت و برداشت بار با استفاده از استاکر، لیفتراک، ریچ تراک و شاخ جلو انجام می­ گیرد. از قفسه بندی خود برگشت در انبارهای مواد اولیه و محصولات نهایی و نیز در سردخانه­ ها استفاده می­ نمایند.

قفسه بندی خود تغذیه

قفسه بندی خود تغذیه نوع دیگری از سیستم قفسه بندی متحرک برای مراکز توزیع و خطوط مونتاژ مناسب می­ باشد. این قفسه بندی مانند یک انبار میانی، دسترسی به مواد و قطعات مورد نیاز برای خطوط مونتاژ و پخش را با استفاده از یک ریل شیبدار فراهم می­ کند. از ویژگی­ های این نوع قفسه بندی سرعت دسترسی به قطعات، کاهش میزان جابجایی کارگران و ... می­ باشد.

قفسه بندی شاتل درایوین

از قفسه بندی شاتل درایوین برای نگهداری بارهای پالتی با تنوع کم و حجم زیاد در انبارهای مواد اولیه و انبار کالاها و محصولات نهایی و همچنین در سردخانه­ ها استفاده می­ شود. در این نوع قفسه بندی تجهیزات گذاشت و برداشت بار با استفاده از ریچتراک استاکر کرین، استاکر و لیفتراک شاخ جلو انجام می­ گیرد. از ویژگی­های این نوع قفسه بندی می ­توان به کاهش مصرف انرژی، عدم نیاز به لیفتراک، عدم نیاز به نیروی انسانی زیاد، افزایش ایمنی، امکان جابجایی در صورت نیاز، قابلیت اتصال اجزا با پیچ و مهره و ... اشاره کرد.

قفسه بندی بایگانی متحرک

قفسه بندی بایگانی متحرک که از آن به عنوان قفسه بندی بایگانی ریلی نیز یاد می ­شود، در بانک­ها، واحدهای بایگانی، واحد­ها و موسسات مالی، کتابخانه ­ها و ... مورد استفاده قرار می­ گیرد. قفسه بندی بایگانی متحرک دارای یک راهروی متحرک است که باعث می­ شود فضای زیادی برای استفاده از محیط باقی بماند. از ویژگی­ های این نوع قفسه بندی می ­توان به تنوع آن در ابعاد ارتفاع، عمق و دهانه، قابلیت اجرای آن بدون اتصال پیچ و مهره، دسترسی آسان و نظام ­مند به اقلام، در صورت نیاز امکان تنظیم ارتفاع و تغییر تعداد طبقات آن، ظرافت و زیبایی قفسه ­ها و دسترسی ایمن به قفسه­ ها اشاره کرد.

لازم به ذکر است به علت ایمنی موجود در طبقات این نوع سیستم قفسه بندی، استفاده از آن روز به روز در حال افزایش است. سیستم قفسه بندی بایگانی متحرک در مراکز اداری، سازمان ها، مکان­های آموزشی، فروشگاه ­ها و به عبارت بهتر در کلیه مکان هایی که نیاز به ثبت، آرشیو و بایگانی اطلاعات وجود دارد، دارای کاربرد بوده و مورد استفاده قرار می ­گیرد.

  1. سیستم قفسه بندی فروشگاهی

از جمله موارد استفاده از قفسه بندی ها در هایپر مارکت ها، فروشگاه های زنجیره ای و سوپرمارکت ها است که به منظور ساماندهی و نظم دهی اقلام و کالاهای سبک تا نیمه سنگین مورد استفاده می­ گیرد.

معمولاً در ساخت و طراحی قفسه بندی فروشگاهی از جنس های مقاوم همچون فولاد استفاده می­ نمایند که قدرت تحمل بالایی دارد و می ­تواند وزن کالاهای سنگینی که بر روی آن چیده می ­شود را تحمل نماید. قفسه بندی فروشگاهی در مدل های دیواری، یک طرفه و دو طرفه ساخته و به بازار عرضه می­ شوند.

  1. قفسه بندی انبار

از جمله مکان های دیگری که نیاز به قفسه بندی دارد انبارها می ­باشند. برای ساخت قفسه های انبار بررسی میدانی از انبار، تعیین جنس و ابعادی که قرار است قفسه با توجه به آن ساخته شود از جمله موارد ضروری می­ باشد.